به گزارش هرمزگان امروز، طی روزهای اخیر کافی است شبکههای اجتماعی و کانالهای خبری را مرور کنیم تا یک جمله بارها تکرار شود: «دلار ۲۰۰ هزار تومان شد.»
اما آیا بازار ارز تازه با رسیدن به ۲۰۰ هزار تومان وارد وضعیت هشدار شده است؟
مرور تیتر رسانههای ایرانی پاسخ دیگری میدهد.
در ۲۱ فروردین ۱۴۰۴، تجارتنیوز با تیتر «قیمت دلار امروز ۲۱ فروردین ۱۴۰۴/ دلار ۱۰۰ هزار تومانی شد» از قرار گرفتن دلار در محدوده ۱۰۰ هزار تومان خبر داد. نکته مهم این بود که «۱۰۰ هزار تومان» خودش به بخش اصلی تیتر تبدیل شده بود؛ یک عدد رُند که برای مخاطب معنای ورود به مرحلهای تازه داشت.
چند ماه بعد همین اتفاق در سطح بالاتری تکرار شد. در ۷ بهمن ۱۴۰۴، گزارشی از تجارتنیوز با تیتر «عبور دلار از سقف ۱۵۰ هزار تومان» منتشر شد و در متن، این سطح «مرز تاریخی ۱۵۰ هزار تومان» توصیف شد. دلار آن روز حدود ۱۵۰ هزار و ۲۰۰ تومان معامله میشد.
اما وقتی نرخ ارز به محدوده ۱۹۰ هزار تومان رسید، جنس بخشی از پوشش رسانهای تغییر کرده بود.
تسنیم در ۳۱ تیر ۱۴۰۵ تیتر زد: «دلار ۱۹۰ هزار تومانی؛ بازار ارز چگونه میتواند به ثبات برسد؟» و در گزارشهای بعدی نیز «دلار ۱۹۰ هزار تومانی» بهعنوان یکی از متغیرهای عادی تحلیل بازار طلا و ارز به کار رفت. یعنی ۱۹۰ هزار تومان قطعاً خبر بود، اما دیگر لزوماً خودِ عدد به تنهایی یک شوک رسانهای محسوب نمیشد.
حالا به ۲۰۰ هزار تومان رسیدهایم و دوباره لحن تغییر کرده است.
تجارتنیوز در دوم شهریور ۱۴۰۵ تیتر زد: «قیمت دلار امروز دوشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۵ / دلار ۲۰۲ هزار تومان شد» و در توضیح خبر نوشت دلار با یک جهش وارد «کریدور بیستم» شده و برای نخستینبار سطح تاریخی ۲۰۰ هزار تومان را پشت سر گذاشته است. در تحلیل بعدی همین رسانه نیز ۲۰۰ هزار تومان «مهمترین مرز پیش روی دلار» توصیف شد.
چه چیزی میان ۱۹۰ و ۲۰۰ هزار تومان عوض شد؟
از نظر ریاضی، چندان زیاد نیست.حرکت از ۱۹۰ به ۲۰۰ هزار تومان حدود ۵.۳ درصد افزایش است. بازار قبلاً نیز افزایشهایی با همین ابعاد یا حتی بیشتر را تجربه کرده بود.
اما از نظر ذهنی، ۱۹۰ و ۲۰۰ هزار تومان دو عدد کاملاً متفاوتاند.
در اقتصاد رفتاری از چنین اعدادی بهعنوان مرزهای روانی قیمت یاد میشود. اعداد رُند راحتتر به خاطر سپرده میشوند، سادهتر به تیتر تبدیل میشوند و در ذهن مخاطب معنای عبور از یک مرحله و ورود به مرحلهای تازه را ایجاد میکنند.
به همین دلیل ممکن است حرکت دلار از ۱۸۵ به ۱۹۰ هزار تومان، با وجود افزایش پنج هزار تومانی، واکنش کمتری ایجاد کند؛ اما افزایش از ۱۹۹ به ۲۰۰ هزار تومان با تنها هزار تومان اختلاف، توجه بسیار بیشتری به خود جلب کند.
بازار هر ۱۰ هزار تومان بالا رفت؛ وزن همه اعداد یکسان نبود
مرور همین تیترهای رسانههای داخلی نکته مهمی را نشان میدهد:
۱۰۰ هزار تومان یک عدد خبری بود.
۱۵۰ هزار تومان یک مرز تاریخی نام گرفت.
۱۹۰ هزار تومان خبر و موضوع تحلیل اقتصادی شد.
و حالا ۲۰۰ هزار تومان دوباره خودِ عدد را به تیتر تبدیل کرده است.
اما سؤال مهمتری باقی میماند:
چرا جامعه توانست با دلار ۱۸۰ و ۱۹۰ هزار تومانی مدتی زندگی کند، اما دیدن عدد ۲۰۰ هزار تومان دوباره همه را متوجه بازار کرد؟
شاید پاسخ را باید در همان قدرت اعداد رُند جستوجو کرد؛ جایی که یک قیمت دیگر فقط قیمت نیست و تبدیل به نماد میشود.
دلار در ۲۰۰ هزار تومان ناگهان گران نشد؛ اما ظاهراً به عددی رسید که دیگر نمیشد بهسادگی از کنار آن گذشت.
